Қазақстанның ұн экспорты бойынша іске асырылмаған әлеуеті $227 млн-ды құрайды. Мұндай деректерді QazTrade аналитикалық шолуында келтірді.Компанияның мәліметінше, 2025 жылы Қазақстан жалпы құны $493 млн болатын 1,928 млн тонна ұн экспорттады.
Бұл ретте отандық диірмендердің өндірістік қуаттылығы 37–39% деңгейінде пайдаланылуда. Қолданыстағы өндірістік мүмкіндіктер күрделі салымдарсыз қосымша шамамен 1 млн тонна астықты өңдеуге жіберуге мүмкіндік береді. Бұл құны шамамен $200 млн болатын қосымша 750 мың тонна ұн өндіруге мүмкіндік беруі мүмкін. QazTrade жалпы іске асырылмаған экспорттық әлеуетті $227 млн деп бағалайды.
2025 жылы қазақстандық ұнның бірқатар сыртқы нарықтарға жеткізілімі артты. Қырғызстанға экспорт 7,8 есе, Түрікменстанға 2,7 есе өсті. Қытайға жеткізілім 73%-ға артты.
Сонымен қатар Қазақстан үшін негізгі нарықтарға экспорт көлемі төмендеді. Ауғанстанға ұн жеткізу 18,8%-ға, Өзбекстанға 19,3%-ға қысқарды.
2025 жылы Ауғанстан мен Өзбекстанның үлесіне қазақстандық ұн экспортының жиынтық көлемінің 75%-ы тиесілі болды. Ауғанстанның үлесі 52%, Өзбекстанның үлесі 23% құрады. Бұл ретте екі нарық та ұн сатып алуды шамамен 19%-ға қысқартып, бір мезгілде өздерінің өңдеу қуаттарын арттыруда.
Қазақстанда бидай ұнын өндіру көлемі жылына шамамен 3 млн тоннаны құрайды. Бұл 1,5 млн тонна деңгейінде бағаланатын ішкі тұтынудан екі есе көп.
QazTrade мәліметінше, экспорттық жеткізілімдер болмаған жағдайда диірмендердің жүктемесі одан әрі төмендеуі мүмкін. Сонымен қатар қазақстандық ұнның орташа экспорттық бағасы 5,5%-ға төмендеп, 2024 жылғы тоннасына $271-ден 2025 жылы тоннасына $256-ға дейін азайды.
Компания өнім құнын одан әрі төмендету мүмкіндігін ұн экспорты кезіндегі логистиканы субсидиялаумен, сондай-ақ Орталық Азия елдеріндегі баждарды төмендетумен байланыстырады. Қазіргі уақытта ұнға салынатын баж 10%-ды құрайды, ал астыққа нөлдік мөлшерлеме қолданылады.
Дереккөз: https://agrosearch.kz/kk/news/eksportnyi-potencial-kazaxstanskoi-muki-ocenili-v-227-mln
