Вагондарды жөндеу шығындарының өсуі

2016–2018 жылдары жоғары өнімділік, астықты сақтау инфрақұрылымының жеткіліксіз қалыптасуы күзгі-қысқы маусымда тасымалдарға қатысты дүрлікпе сұранысқа алып келді, бұл вагон паркінің мүмкіндіктерінен бірнеше есе асып түсті. Бұл астық экспортымен тұрақты айналысатын қазақстандық компаниялардың жаңа парк сатып алуына түрткі болды.
Айта кету керек, 2018–2019 жылдары астық таситын вагондарды пайдаланғаны үшін мөлшерлемелер теңгемен-де, доллармен-де жоғары болды. Сондықтан 2018 жылдан бастап қазақстандық меншік иелерінің паркі 2 есеге жуық ұлғайды.
Жаңа парк бірнеше жыл бойы айтарлықтай инвестицияны қажет етпейді, сондықтан трейдерлер вагондарды одан әрі оған қатысты қызмет көрсету туралы аса көп ойланбастан белсенді сатып ала бастады. Алайда, соңғы жылдардағы өнімділіктің төмендігі, бәсекелестіктің күшеюі вагондарды нарықта пайдалану мөлшерлемелерінің тоқырауына әкелді, ал шығындар, керісінше, артып келеді.
Солайша, вагонның ең қымбат тез тозатын бөлігі-доңғалақ жұптары, әр вагонда төртеуі бар, олар орташа есеппен 7–8 жылдан соң тозады. 2022 жылы ҚР басқа меншік иелері паркінің шамамен 24%-ы жеті жылдық межеден өтеді. Бұл элементтерді өзгертумен немесе оларды толығымен ауыстырумен доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу қажет екенін білдіреді. Бұдан басқа, бекітілген мерзімдерге сәйкес жүргізілетін жоспарлы, ағымдағы, ағыту (деполық, күрделі) жөндеулер бар. Егер бұрын жөндеу тақырыбы негізінен «Астық Транс» АҚ басқаруындағы паркке ғана қатысты болса, келесі жылы нарық конъюнктурасының өзгеруі аясында өзге меншік иелерінде елеулі шығын тарамдары пайда болады.
Пандемия Еуропа елдері мен, АҚШ-тың Қытай өнімдеріне деген сұранысын едәуір арттырды. Сонымен бірге, ҚХР-да карантиндік шаралар салдарынан теңіз және әуе қатынасын тоқтата тұру теміржол арқылы контейнерлік тасымалдаудың өсуіне әкелді. Темір жол жүк тасымалдары өзінің орнықтылығын және жүктерді түйіспесіз тасымалдау мүмкіндігін көрсетті. Алайда кері әсер-де бар. Контейнерлерге сұраныстың артуы металл құнының өсуіне әкеліп соқты, бұл вагондарға қосалқы бөлшектердің қымбаттауына әкелді. Осылайша, 2021 жылдың соңында доңғалақ жұптарының бағасы құрамдауға байланысты 20–27% — ға өсті.
Бұдан басқа, басқа да жүктердің вагон тасымалдарының ұлғаюы вагондар айналымының өсуіне және үлкен паркті күтіп ұстау қажеттілігіне алып келді, оған қоса жаңа вагондардың құны да өсті.
Осылайша, өнеркәсіптік инфляцияның және жөндеу құнының өсуі жұмыс паркін жарамды күйде ұстау және астықты үздіксіз тасымалдауды қамтамасыз ету қажеттілігі мақсатында 2022 жылы вагондарды пайдаланғаны үшін тарифтердің лажсыз өсуіне әкеледі.